Jak znaleźć wodę

Wodę w terenie można pozyskiwać z powietrza, z roślin, z ziemi, z cieków wodnych. Pominę tu oczywiste miejsca występowania wody tj. na powierzchniowe cieki wodne, czy stawy i jeziora. W tym artykule skupię się na opisaniu, jak znaleźć wodę w „ziemi”. Gdzie szukać, czym się kierować, na co zwracać uwagę.

Trochę o wodzie

Woda występuje w naturze w kilku stanach skupienia: stały, ciekły i gazowy.  Przechodzenie wody w poszczególne stany skupienia uwarunkowane jest temperaturą i  ciśnieniem otoczenia, a także jej składem.

Woda w przyrodzie, to nie tylko czyste H2O. Woda zawierać może dosłownie całą tablicę Mendelejewa, organizmy żywe i szczątki martwej materii. Nawet krystalicznie czysta woda zawiera coś więcej niż tlen i wodór.

Zjawisko napięcia powierzchniowego wody kształtuje powierzchnię kropel wody i umożliwia m.in. kapilarny jej ruch, determinuje też kształt podziemnego lustra wody.

Wody lądowe, które są przedmiotem niniejszego artykułu podzielimy na dwie grupy:

  • stojące
  • podziemne

Warunki występowania wody

Pierwsza rzeczą, na jaką należy zwrócić uwagę, jest bilans wodny na danym obszarze. Woda nie bierze się znikąd. Do ziemi trafia albo jako przesiąk z powierzchni, albo z podziemnego cieku wodnego. Jeśli w jakimś miejscu wody przybywa więcej niż ubywa (czy to przez parowanie, czy też jest to widoczny odpływ) to mamy do czynienia z dodatnim bilansem wodnym. Takie miejsca zawsze wyróżnia coś charakterystycznego np. bujniejsza szata roślinna.

Jeśli woda znajdzie się na podłożu, które jej nie przepuści dalej w głąb, zatrzyma się ona na jego powierzchni. W zależności od kształtu warstwy nieprzepuszczalnej, część wody może zgromadzić się w jednym miejscu, tak jak w naczyniu.

Warstwą nieprzepuszczalną może być glina lub skała, przy czym twory te mają różną przepuszczalność. W jaskiniach zaobserwować można wodę przesiąkającą przez strop, utworzony przez skały o różnej odporności na penetrację wodną.  Wszelkie niecki, zagłębienia w terenie, są potencjalnymi zbiornikami wody, o ile znajdują się na warstwie nieprzepuszczalnej.

Strefa nasycenia wodami podziemnymi nosi nazwę strefy saturacji, i położona jest poniżej strefy nasycenia powietrzem glebowym i innymi gazami czyli strefy aeracji. W strefie aeracji woda w postaci ciekłej może występować jako woda związana (higroskopijna, błonkowata lub kapilarna) lub jako woda wolna (wsiąkowa lub zawieszona). Woda w strefie aeracji może także występować w postaci pary wodnej. Wody w tej strefie pozostają w ścisłym kontakcie z powietrzem i nie tworzą ciągłego horyzontu.(lustra wody). Pozyskanie wody ze strefy aeracji jest możliwe głownie przez budowę destylarki, nie można jej bezpośrednio zaczerpnąć.

Na co zwracać uwagę w terenie?

Szukając wody należy bacznie zwracać uwagę na wszelkie zagłębienia terenu i naturalne niecki. Im niżej położony punkt terenu, tym większe prawdopodobieństwo znalezienia wodonośnej warstwy blisko powierzchni. W kręgu zainteresowań poszukiwacza wody będą leżały więc stare koryta rzek, nawet wyschnięte, doliny i ich najniższe punkty, wąwozy i wszelkie niecki na równinach. Wyschnięte koryto rzeki może kryć pod powierzchnią wątły ciek wodny, pozostałość po właściwej rzece, lub rzece okresowej. W górskich dolinach często znaleźć można potoki lub źródła, wywierzyska i młaki. Woda, która spływa z wyższych partii, ścieka po warstwie nieprzepuszczalnej do skalnego zbiornika, często wypełnionego ziemią. Tam kumuluje się i uwidacznia np. w postaci młak. Ziemia w takich miejscach jest wilgotna, wręcz mokra. Wilgotna ziemia, to ewidentna wskazówka tego, że w pobliżu jest woda, choć wydobycie wody może być problematyczne, ze względu na głębokość lustra wody, lub rodzaj podłoża, w którym trzeba kopać. W górach woda deszczowa gromadzi się w skalnych nieckach, jak naturalnych naczyniach.

Szukając wody obserwujemy miejsca gdzie występuje bujna szata roślinna. Następnie określamy czy rośliny wodolubne i wilgociolubne występują wyspowo, czy tworzą pas zieleni. Jeśli występuje skupisko takich roślin np. lasek wierzbowy lub olchowy, to istnieje szansa, że na niewielkiej głębokości można dokopać się do wody. Pamiętać należy, że niewielka głębokość to np. metr pod ziemią…

Czasem podróżując przez Polskę zaobserwować można wielkie połacie pól uprawnych, a między pagórkami bujnie wyrasta zieleń – to są miejsca, gdzie najszybciej znajdziemy wodę. Oczywiście bujna zieleń w szczerym polu, może również oznaczać zarośniętą miedzę…W lato widać złote łany zbóż, a gdzie nigdzie przebija się żywa zieleń traw – to tam powinniśmy szukać.

W lasach natomiast, w miejscach wilgotnych dobrze czuje się świerk.  Tam gdzie spotkamy to drzewo mamy szansę na dokopanie się do lustra wody. Obserwując florę warto zwracać uwagę na typowo wilgociolubne rośliny jak: wierzba, olcha, świerk, paproć, szczawik zajęczy, piżmaczek wiosenny, niecierpek pospolity, czy zawilec gajowy – są one swojego rodzaju wskaźnikami wilgotności gleby. Oczywiście sitowie i widoczne z daleka trzciny to dla nas również cenna i łatwa do zaobserwowania wskazówka. Pamiętać należy, że korzenie drzew mogą sięgać bardzo głęboko w ziemię i nie skłamię jeśli powiem, że 5m korzeń nie jest niczym nadzwyczajnym. Często w jaskiniach widać ‚pajęczyny’ utkane z włosowatych korzeni drzew rosnących wysoko nad nami..

Konkretni przedstawiciele świata owadów i zwierząt, także powiadomią nas o bliskości zbiornika wody. Komary potrzebują środowiska wodnego aby się rozmnażać, choć im wystarczy nawet kilka kropel cieczy w pniu drzewa. Za to jeśli zobaczymy ważkę, to już sygnał, że mamy do czynienia z poważniejszym akwenem – to może być nawet spora kałuża! Jeśli spotkamy żabę, to możemy mieć pewność, że nieopodal znajdziemy odkryty zbiornik.

Wszystkie zwierzęta potrzebują wody i potrafią przemierzyć szmat drogi, żeby do niej dotrzeć (bierzemy pod uwagę, że zwierzyna płowa pobiera wodę wraz z pokarmem, żywiąc się np. młodymi pędami). Obserwacje wskazują na to, że zwierzęta podobnie jak ludzie, mają swoje rewiry, w których bytują. Często kursują więc do wodopoju stałymi ścieżkami, które są dość łatwe do odkrycia, gdyż prawie codziennie uczęszczane są bardzo wyraźne. Sztuką jest odnaleźć tę konkretną ścieżkę prowadzącą do wodopoju nie znając danego terenu, jednak jest to jakaś przesłanka do poszukiwań. Może się zdarzyć, że nad naszą głową przeleci przedstawiciel ptactwa wodnego np. kaczka. Jeśli leci jakby miał wylądować, takim lotem ślizgowym to prawdopodobnie tam właśnie jest oczko wodne, może nawet jeziorko.

Wskazówka: Na pustyni kamienistej interesować nas będą głównie kaniony, wąwozy (ukształtowanie terenu). Gdzie nigdzie, wśród skał można zobaczyć zielone roślinki, karłowate, wątłe, bardzo liche(flora). W pobliżu, pod ziemią, między kamieniami na pewno jest ciek wodny. Tu przesłankami są ukształtowanie terenu i roślinność, ciężko mówić o bilansie wodnym lub owadach, a wodę znaleźć można.

Podsumowanie

Im więcej przesłanek wskazuje na występowanie wody, tym większe prawdopodobieństwo jej znalezienia. O ile zbiornik wody jest jawny, nie ma kłopotu. Schody zaczynają się, gdy należy wydrążyć w ziemi studnię, choćby na metr głęboką. Warto mieć choćby saperkę…

To co musimy zrobić, by wodę znaleźć, to zebrać informacje o otoczeniu:

  • oszacować bilans wodny
  • ukształtowanie terenu
  • rodzaj roślinności
  • zwierzęta
  • ścieżka zwierząt
  • owady

Powyższe elementy wskażą nam, z dość dużą dokładnością, miejsce poboru wody. Zawsze zwracamy uwagę na zespół poszlak wskazujących na występowanie życiodajnej cieczy, zgodnie z przysłowiem „jedna jaskółka wiosny nie czyni”.

Każda woda pozyskana w terenie powinna zostać uzdatniona, co omówione zostanie w pozostałych artykułach.

Obrazy zaczerpnięte z Geoportal.

3 myśli nt. „Jak znaleźć wodę

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>